martes, 18 de septiembre de 2012

Unha viaxe pétrea

Un pequeno relato sobre as desventuras dun instrumento esquecido.

Unha viaxe pétrea

Non sei como raio fun dar coas miñas madeiras nun lugar tan lonxano e descoñecido. Escoiteille dicir ó meu carceleiro o nome de aquel sitio: Roncesvalles. Os pasos e as falas dos pelegríns que alí chegaban aumentaban en min as gañas de sair da oscuridade daquel arcón, e foron precisamente as mans dun deles as que, logo dunha visita ó arquivo musical devolveume á liberdade.
Aquelas mans non sabían facerme falar, nin sequera como debía ser o meu son, asi que cando chegamos a Estella, logo de catro días de incómoda viaxe, aproveitando un descuido do meu portador, fun falar cun par de vellos que viven extrañamente inmobeis e a resguardo na igrexa de San Miguel. Nada souberon decirme que tranquilizara as miñas inquedanzas. Nunca viran instrumento tal, e chamoulles á atención o feito de que eu fose de madeira. Algún deles comentou algo acerca dun grupo de vintecatro vellos, tocadores de fídulas que vivían a catro días de viaxe, dirección oeste, nun lugar chamado Sto Domingo de la Calzada.
Non foron catro senon seis os días que Martín (de los Codax de toda la vida) tardou en levarme á catedral. O cansancio notábase no seu andar, xa que viña camiñando dende St. Jean de Pied de Port. Soubeno polas conversas que tiña consigo mesmo na soedade do camiño.
Os vellos de Sto Domingo estaban en pleno ensaio cando chegamos. Cando remataron, Martín estaba tan profundamente dormido que non me costou moito escabullirme da súa alforxa para charlar cos anciáns. Eles si tiñan algo para min. Ó ver a miña roda, as miñas teclas e algún resto de corda que aínda me quedaba, algún deles comentou algo sobre un “organista” que vivía pétreo nunha grande igrexa dun lugar onde habitan moitos burgueses. Que mal andaban os meus ouvidos, non era organista, senon organistrum, e tampouco eran burgueses, senon Burgos o lugar que me indicaran. Antes de partir, aqueles anciáns, amosando unha gran xenerosidade dotáronme de algunhas cordas das súas fídulas, coas que me entreter na viaxe. Aquela parada ilustrárame por partida doble, por un lado a existencia dun instrumento similar a min, e por outro o descubrimento da miña condición de cordófono.
Cando entramos en Burgos os primeiros raios do mencer empezaban a quecer a alforxa de Martín. Pronto entramos na catedral, e mentras o pelegrín latricaba cos clérigos eu adiqueime a procura do organistrum. Con tantas portas que ten a igrexa costoume un pouco atopalo pero ó fin indicáronme o lugar correcto. Tratábase da porta do Sarmental e ademais do organistrum unha ampla gama de instrumentos ocupan a arquivolta. Este encontro foi extremadamente productivo. Ademáis de facerme unha idea aproximada de como debía ser o meu son, o organistrum terminou de completar a miña cordaxe cedendome dúas das súas grosas cordas que eu situei a modo de baixo continuo, influenciado sen dúbida polo son grave do meu parente. Voltei ó zurrón de Martín, e por primeira vez na viaxe notei algo de desconfianza no seu rostro. Quizais decatárase das miñas escapadas, non sei, pero algo lle fixo sacarme da alforxa. Tentei disimular pero as novas cordas que lucía non deixaban lugar a dúbidas, cando saímos de Roncesvalles só tiña restos nas cravixas. Observoume con detenemento, entre a incredulidade e a fascinación, e coido que foi nese intre cando se decatou de que o que tiña no colo era algo mais que un “moble bonito”. Tentou toparme xeito e vaia que si o atopou. Deulle unhas voltas á roda e arrancou de min un son recio e agresivo que non nos gustou a ningún dos dous, pero que serviu para despertar nel unha grande dose de curiosidade. Animouse a volver á catedral e amosar ós clérigos o seu novo “redescubrimento”. Os monxes coñecían o “aparato” polo emprego que durante séculos se lle deu en ambentes eclesiásticos pero puntualizaron acerca de certas diferencias que a miña fisonomía presentaba. O meu tamaño era menor e as miñas teclas estaban extrañamente colocadas enriba do meu corpo.
Os monxes animaron a Martín a proseguir o camiño hasta Santiago, xa que ali atoparía o meu antecesor mellor conservado. Del si se poderían sacar conclusións definitivas. Saímos de Burgos co paso firme e apurado e co convencimento de que agora formabamos un equipo.
Apesares de que o camiño transcurre por varios puntos onde existen mais de unha representación dalgún parente meu ou achegado musical non paramos ata chegar a León. A parada foi prolongada, xa que a catedral non ofrece descanso á vista, e os varios días de camiño facían mella nas pernas do pelegrín. Os víveres tamén escaseaban e Martín tivo a feliz idea de mostrarme en público na praza maior. As limosnas recollidas alimentaron o seu estomago e as conversas cun carpinteiro aficionado á música que por ali pasou completou un pouco mais os coñecementos necesarios para a miña “posta a punto”. Tardamos en sair de León mais do que esperabamos. Varios día de chuvia nos mantiveron atrapados na casa do xentil carpinteiro que aproveitou para facerme algunhas reparacións.
Estando xa en terras galegas, Martín animouse a empregarme con mais frecuencia en prazas e rúas. Os comentarios do público que nos escoitaba falabannos de cegos e mendigos que contaban historias acontecidas noutras vilas acompañandose pola zanfona. Por pimeira vez escoitei o meu nome pero a miña identidade non foi completa ata o encontro cun tal Santalices, que non só reafirmou o meu nome senón que identificou cada unha das partes das que estaba composto. Martín aprendeu deste home mais que de ninguén en toda a viaxe e como xesto de agradecemento, o pelegrín que comezara a camiñar dende o outro lado dos Pirineos aceptou a compaña de Faustino nas últimas etapas do camiño.
Foi en Portomarín onde se nos agardaba con inquedanza. A historia da nosa viaxe nos precedía e a entrada no pobo foi todo un festexo. Os anciáns da igrexa de San Juan recibíronnos cun pequeno concerto e Martín deleitou ó público con pequenas historias acontecidas ó longo do camiño. Esa mesma noite, e tras unha cea copiosa, Martín cedeulle a Faustino a honra de facerme soar en Santiago de Compostela. Preparábase un gran acontecemento co gallo da reinauguración dun pazo na capital galega, e Santalices pensou que sería unha boa ocasión para presentarme en sociedade.
Nada facía pensar que aquel acontecemento tería tanta repercusión histórica. A alta sociedade compostelá estaba presente, incluidos os vintecatro anciáns da apocalipse do Pórtico da Gloria e tódolos músicos de pedra que, sin sabelo, nos seguiran dende aquel lonxano lugar onde Martín me atopara. Faustino colleume con seguridade, sabedor do que se facía, como si levásemos toda a súa vida xuntos. Tocou e cantou conmigo e o noso son envolveu as pedras, as ventás, os tañedores de instrumentos pétreos que voltaron ó seu descanso sabedores de que a súa inmóbil presenza servira para devolverlle a vida a un aparello case inerte. Despois de ese día, os camiños de Martín e Faustino separáronse. Faustino marchou a Madrid para exercer a súa profesión de abogado e Martín pensou que podería facer carreira como trovador das rías baixas. A min leváronme a un museo en Pontevedra onde aínda se me pode ver na compaña de outras coma min.

No hay comentarios:

Publicar un comentario en la entrada